ABSTRAKT vogla dhe të mesme (SME) janë një

Topic: ArtRadio
Sample donated:
Last updated: May 8, 2019

ABSTRAKTKrijimi i sektorit të mikrofinancës dhe funksionimi i tijnë Shqipëri ka luajtur një rol thelbësor dhe ka qenë dhe është një mjet ifuqishëm për zhvillimin e ndërmarrjeve të vogla dhe të mesme (SME) të biznesitshqiptar.  Mikrofinancimi ka luajtur njërol gjithnjë e më vendimtar në rritjen e prodhimit, uljen e papunësisë,përmirësimin e nivelit të kushteve të jetesës dhe mirëqenies së popullatës,veçanërisht në zonat rurale, krijimin e vendeve të reja të punës, dukekontribuar në mënyrë të konsiderueshme në zhvillimin ekonomik të vendit. Rritja dhe zhvillimi i SME-ve luan një rol themelor nëekonominë kombëtare, duke shërbyer si një forcë shtytëse në zhvillimin ekonomiktë vendit. SME-te në rritje dhe dinamizmi i zhvillimit të tyre mund tëkontribuojnë fuqishëm në arritjen e një game të gjerë objektivash zhvillimore,si:  arritja e shpërndarjes së tëardhurave dhe zvogëlimi i varfërisë; krijimi i punësimit; mobilizimi ikursimeve; dhe prodhimin e mallrave dhe shërbimeve që plotësojnë nevojatelementare bazë të individit dhe shoqërisë. Krijimi i sektorit të mikrofinancës dhe funksionimi i tijnë Shqipëri ka luajtur një rol thelbësor dhe ka qenë dhe është një mjet ifuqishëm për zhvillimin e ndërmarrjeve të vogla dhe të mesme (SME) të biznesitshqiptar. SME-të janë të rëndësishme për pothuajse të gjithaekonomitë në botë, por sidomos për ato vende që janë në zhvillim, sidomos atyrevendeve me sfida të mëdha të punësimit dhe shpërndarjes së të ardhurave. Ndërmarrjet e vogla dhe të mesme (SME) janë një grup shumëheterogjen i bizneseve që zakonisht operojnë në sektorët e shërbimit, tregtisë,transportit dhe prodhimit.

Disa janë dinamike, inovative dhe të orientuaradrejt rritjes, ndërsa të tjerët janë të kënaqur të mbeten të vegjël dhe ndoshtanë pronësi të familjes. SME-të zakonisht veprojnë në sektorin formal të ekonomisëdhe punësojnë kryesisht punëtorë me paga. Në aspektin e strukturësorganizative, SME-të, mesatarisht, janë shumë më të ndërlikuara sesandërmarrjet e vogla, të cilat kryesisht përfshijnë të vetëpunësuarit, tëshoqëruar disa herë nga një punëtor i familjes dhe zakonisht kanë nën-pesëpunëtorë.

We Will Write a Custom Essay Specifically
For You For Only $13.90/page!


order now

 HistorikuMikrofinancafillon veprimtarinë e saj në Shqipëri në fillim të viteve 1990 me mbështetjen edonatorëve dhe angazhimin e qeverisë për të zhvilluar dhe konsoliduar atë nënjë treg financiar. Performancat në rritje të treguara nga këto institucionedhe roli i luajtur në zhvillimin e sektorit financiar kanë theksuar nevojën përtë përmirësuar ndikimin në ekonomi dhe zbutjen e varfërisë. Në të njëjtën kohë,evolucioni i sektorit mikrofinanciar në aspektin e shkallës dhe kompleksitetitkërkon politika dhe veprime konkrete që synojnë përtej thjesht forcimit tëinstitucioneve mikrofinanciare individuale. Hapii parë i rregullimit të mikrofinancës në Shqipëri është bërë në vitin 1998,duke u përpjekur të zhvillohet një kornizë legjislative e aftë për të akomoduarProjektin e Mikrokreditimit të Bankës Botërore (Banka Botërore 2005).

Shqipëria ka hyrë në një fazë të re të reformaveekonomike për një të ardhme më të mirë dhe prosperitetin e vendit.  Zhvillimi i vendit lidhet me forcimin dherritjen e sektorit privat, i cili është një nga shtyllat më të forta për tësiguruar integrimin e suksesshëm të Shqipërisë në Bashkimin Evropian.Ndërmarrjet e vogla dhe të mesme dhe institucionet financiare janë kontribuesjetësor në ecurinë e përgjithshme të një ekonomie. SME-të luajnë një rolvendimtar në zhvillimin e ekonomisë dhe në krijimin e punësimit (Rritja ezhvillimit të SME-ve në Shqipëri: një studim mbi treguesit e qëndrueshmërisëmakro-financiare, 2011). Ata jo vetëm që sigurojnë punësimit dhe mundësive tëtë ardhurave për një numër të madh njerëzish, por gjithashtu janë në ballë tërisive teknologjike dhe diversifikimit të eksportit.

Ngjashëm, institucionetfinanciare luajnë një rol të domosdoshëm në rritjen e firmës dhe në këtë mënyrëproduktivitetin e industrisë dhe rritjen ekonomike. Ato sigurojnë një medium tëshëndoshë këmbimi dhe lehtësojnë tregtimin; inkurajimi i mobilizimit tëburimeve përmes kursimeve; të ndajë burimet për aktivitetet me kthimet më tëlarta, të monitorojnë investimet dhe të ushtrojnë qeverisjen e korporatave; dhepërhapjen e rreziqeve duke ofruar një larmi instrumentesh financiare. Për mëtepër, ata ofrojnë ndihmë financiare për të plotësuar nevojat e ndryshme tëndërmarrjeve.Sipas një studimi të OECD për vendet që i përkasin këtij grupi, punonjësit eSME-ve janë më shumë se gjysma e forcës së punës, ndërkohë në vendet eBashkimit Evropian ato përbëjnë 99 përqind të të gjitha ndërmarrjeve. Për mëtepër, 99 përqind e këtyre ndërmarrjeve në vendet e BE janë mikro-firma me mëpak se 10 punonjës.               Në Shqipëria, ndërmarrjet e vogla dhe të mesmepërfaqësojnë 99.6 përqind të të gjitha subjekteve të regjistruara të biznesit.

Në vitin 2008, Sektori i SME-ve siguroi 72.9 përqind të PBB-së dhe punësoi 71.4përqind të të gjitha forcave aktive të punës. SME-të aktivitetet në Shqipërijanë të përqendruara në tregun vendor dhe shumë pak punë në sektorin eeksportit. Numri i SME-të në Shqipëri që kanë krijuar ndërmarrje të përbashkëtame partnerët e huaj janë minimale. Termi “SME” mbulon një gamë të gjerë tëpërkufizimeve dhe masave, që ndryshojnë nga vendi në vend dhe midis burimeve qëraportojnë statistikat e SME-ve.

Megjithëse nuk ka ndonjë përkufizim të pranuarnë mënyrë universale të SME-ve, disa e kritereve të përdorura zakonisht janënumri i të punësuarve, vlera e aseteve, vlera e shitjeve dhe madhësia ekapitalit ose qarkullim.  Sidoqoftë, bazamë e zakonshme e definimit të SME-ve është numri i të punësuarve (Nugent &Yhee, 2001). Ky studim është përqendruar në përshkrimin e mjedisit të SME-ve nëShqipëri dhe rolin e tyre në aktivitetin ekonomik.Sipas “Raportit të Konkurrencës Globale2013-2014”, Shqipëria renditej në 95 të 148 vende / ekonomi. Shqipëriaeshte zhvendosur gjashtë vende në renditje që nga viti i kaluar. Shqipëriaështë klasifikuar në grupin e vendeve që janë në fazën e dytë në zhvillimin ekonkurrencës (gjithashtu ajo quhet “faza e ekonomisë”).

Sektori i SME gjithashtu luan një rol kyç dinamik nëgjenerimin e rritjes, sidomos rritjes pro-të varfërve. Pothuajse të gjithaekonomitë në zhvillim kanë sektorë të mëdhenj të ndërmarrjeve mikro që, si vetësektori i SME-ve, janë shumë heterogjene në shumë aspekte – mallrat oseshërbimet prodhojnë aftësinë sipërmarrëse të pronarit dhe potencialin përrritje etj.Në shumicën e vendeve për të cilat këto të dhëna janë të disponueshme, duket seshumica e firmave të vogla filluan jetën e tyre si mikro-ndërmarrje dhe pastaju rritën. Kështu sektori i SME-ve është në një masë të konsiderueshme vendi kupërfundojnë ndërmarrjet e suksesshme mikro, përmes një procesi që së pakupjesërisht është një nga mbijetesa dhe rritja e më të fortit.

Ky proces pozitivi përzgjedhjes sigurisht do të jetë më pak i rëndësishëm nëse për arsyepolitike ose për arsye të tjera është e vështirë të veprosh SME-të në një vendtë caktuar. SME-të kanë tendencë të përdorin teknologji tësofistikimit të mesëm, që është përafërsisht në përputhje me raportet e ndarjessë faktorëve në shumicën e vendeve në zhvillim. Shumë firma “rriten”ose “rriten” nga sfera e madhësisë së SME-ve, me të dyja këtotranzicione që kanë diçka pozitive për t’u thënë për ta.Frekuenca me të cilën SME-të shfaqin një kapacitet përrritje të shpejtë dhe për të përtërij, pjesërisht si anën tjetër të monedhës sënjëjtë, kanë më shumë dështime dhe norma dalje sesa firmat e mëdha. Pjesërisht kjo pasqyron një “mbijetesë të procesitmë të përshtatshëm”, në të cilin firmat që nuk kanë aftësi të fortasipërmarrëse ose thjesht në zonat e këqija të tregut, nuk mbijetojnë. Pakvlerësime janë bërë për llojin e humbjes së vdekshmërisë që lidhet me dështimine firmës dhe shkallën në të cilën ul efikasitetin mesatar në shfrytëzimin eburimeve të sektorit të NVM-ve si tërësi. Çështja është e komplikuar, pasinganjëherë dështimi është një faktor që kontribuon në zhvillimin më afatgjatëtë kapacitetit sipërmarrës, pasi që disa prej kapitalit fizik të firmave tëdështuara nuk humbasin por blehen dhe përdoren nga firma të tjera etj.Edhe pse dalja e vërtetë, shumë firma të vogla vuajnë tkurrje të konsiderueshmenë pikat e caktuara të jetës së tyre, me implikime negative për sigurinë evendeve të punës të punonjësve të tyre.

Kostot e një pasigurie të tillë janë tëvështira për t’u ngritur dhe ndryshimi me firmat e mëdha është një shkallë. Marrja maksimale nga sektori i SME-ve kërkon sisteme mëtë mira mbështetëse, qoftë nga qeveria apo veprimi kolektiv nga vetë SME-të,sesa ato të kërkuara nga firmat më të mëdha. Kjo është në thelb sepse disanevoja të SME-ve janë në të mirë të mallrave publike, ndërkohë që nevojatparalele të firmave më të mëdha mund të trajtohen në mënyrë private në mënyrëprivate.

Implikimi është se në vendet me qeveri me kompetencë të kufizuarsektori i NVM-ve nuk do të kryejë potencialin e saj real. Siç kemi përmendur më sipër, ndërmarrjet e vogla të mesmeluajnë një rol të rëndësishëm në ekonominë kombëtare. Pra, qeveria,institucionet financiare dhe jofinanciare duhet të mbështesin mundësitë efinancimit të zhvillimit të SME-ve.

Mikrofinancat kanë luajtur një rol gjithnjë e mëvendimtar në rritjen e prodhimit, zvogëlimin e papunësisë, duke u përmirësuarniveli i kushteve të jetesës dhe mirëqenia e popullatës, veçanërisht në zonatrurale, krijimi i vendeve të reja të punës, duke kontribuar në mënyrë tëkonsiderueshme në zhvillimin ekonomik të vendit. Rritja dhe zhvillimi i SME-ve luan një rol themelor nëekonominë kombëtare, duke shërbyer si një forcë shtytëse në zhvillimin ekonomiktë vendit. SME-të përbëjnë shtyllën kurrizore të ekonomisëSektori i SME-ve ka një kontribut tëpatjetërsueshëm në proçesin e zhvillimit ekonomik të një vëndi.  Ato janëmotori i ekonomisë, burim i rëndësishëm punësimi dhe një faktor i rëndësishëmpër rritjen industriale. Ato janë faktor kyç i krijimit të shpirtit sipërmarrësdhe novacioneve, duke bërë kështu një element të rëndësishëm të konkurrencësdhe të zhvillimit ekonomik lokal.

Për më tepër sektori i SME-ve në Shqipëri zërreth 80% të GDP-së, e cila është një pjesë mjaft e rëndësishme e totalit tësaj.Gjenerimi i punëve të rejaSME-të kontribuojnë në rritjen e punësimit nënjë shkallë më të madhe se biznesi i madh. Gjithashtu në vendet në tranzicion,siç është edhe Shqipëria, SME-të në një periudhë afatgjatë mund të sigurojnëpjesën më të madhe të punësimit.

Aktualisht në Shqipëri SME-të mbulojnë rret71% të të punësuarve. FleksibilitetiFleksibiliteti ka të bëjë me ndryshimin eaktivitetit të ndëmarjeve në varësi me ndryshimetkushteve të tregut dhepërshtatja e shpejtë me këto ndryshime. Bizneset e vogla njihen përaftësinë etyre për fleksibilitet, për aftësinë për të ndryshuar outputin më shpejtë dhepa pasoja të mëdha, kjo në varësi të ndryshimeve të mjedisit ku ato operojnë.Disa prej dimensioneve të fleksibilitetit janë:  o   Fleksibiliteti në çmime:Niveli i çmimit të një produkti varet ngaelactisiteti i atij produkti. Megjithatë për bizneset e vogla dhe të mesmeështë më e letë të ndryshojnë çmimin në varësi të kushteve ekonomike sesa përbizneset e mëdha.o  Fleksibiliteti ndaj ndryshimeve të kërkesës dhe ofertës: Vetë mënyra e organizimit të SME-ve e bënëmë të lehtë për to të ndryshojnë outputin e tyre në varësi të ndryshimeve tëtregut.o  Fleksibiliteti ndaj ndryshimeve organizative:Bizneset e vogla janë më të prirura të jenëmë fleksible në format e organizative. Ato mund të marin punëtorë të rinj kurkërkesa për produktet e tyre rritet dhe t’i largojnë kur kërkesa bie.

Një gjë etillë do të ishte e vështirë për bizneset e mëdha për shkak të presioneve ngaorganizatat e punëtorëve.Paraqitja e novacioneve të ndryshmeBizneset e vogla shpesh janë kompani shumëinovatore. Ato mund të paraqesin produkte të reja, stile të reja menaxhimi dhestrategji të reja promocionale.

Një pjesë e madhe e produkteve të reja janëkrijuar pikërisht nga bizneset e vogla. Nga ana tjetër, një numër gjithnjë nërritje i bizneseve të vogla e bëjnë shoqërinë dhe ekonominë më fleksibël. Kjomund të lehtësojë novacionet teknologjike, të sigurojë mundësi apo ide të reja,si dhe të bëjë të mundur zhvillimin e aftësive për zbatimin e këtyre ideve.Stimulimi i konkurrencësDuke qënë se hyrja në treg për SME-të ështërelativisht e thjeshtë, për vet faktin se pengesat ligjore dhe administrativepër krijimin e një biznesi të vogël janë shumë të vogla, edhe numri indërrmarjeve që operojnë në këtë sektor kohët e fundit ka ardhur gjithnjë e nërritje.

Për këtë arsye menaxherëve të SME-ve u duhet të rrisin aftësitë dheperformancën e tyre për të përmbushur kërkesat e klientëve më mirë sekonkurentët, me qëllim që të kenë sukses në treg.Prodhimi i të mirave dhe shërbimeve në mënyrë efiçienteKaliminga ekonomia e centralizuar në ekonominë e tregut u shoqërua edhe mezëvëndësimin e ndërmarjeve të mëdha ish-shtetërore me ndërmarje më të vogla dhefirma private. Në këtë mënyrë u rrit ndjeshëm numri i pronarëve, që përfaqësonnjë grup njerëzish me një angazhim dhe përgjegjësi më të madhe se nëish-ekonomitë e centralizuara. Duke qënë se ky grup personash janë vetëpronarët e njësive të biznesit, kjo bëri që ata të jenë më të përgjegjshëm dhetë përpiqen me të gjitha mënyrat që ti përdorin në mënyrën më efiçiente tëmundshme resurset që zotërojnë. Kjo për faktin se ç’do përfitim apo dështim isubjektit të biznesit bie direkt mbi ta.Kapitulli IISfidatdhe objektivat  e zhvillimit të SME-veZhvillimi i SME-ve dhe kontributi i tyre në stabilitetin ekonomik afatgjatë, varet nga madhësia dhe struktura e tyre, që nën kushtet e  tregjeve të zhvilluara mirë, u lejon atyre të kenë flexibilitetin dhe aftësitë që të përshtaten në kushtet e njëkonkurence të ashpër. Ekonomitë moderne operojnë si një rrjet kompleks firmash në të cilën pozicioni konkurues i një firme varet pjesërisht në efikasitetin efurnizuesve të tyre.

Prandaj, konkurrenca e SME-ve ndikon në pozicionin konkurues të ekonomisënë përgjithësi. Meqenësekostot e larta të transaksionit janë një ngabarrierat më të rëndësishme të zhvillimittë tyre, reduktimi i tyre do të nxiste zgjerimin e SME-ve dhe në veçanti do të inkurajonte mikrondërmarrjet të zgjeroheshin. Krahas kësaj SME-të në Shqipëripërqendrohen kryesisht në tregun vëndas dhe i’u mungon konkurrenca ndërkom­bëtare.Kjo ndikon jo vetëm në mundësitë e rritjes në tregjet ndërkombëtare por duhetmarë në konsideratë edhe fakti se globalizimi sjell konkurrencën ndërkom­bëtarepranë ndërmarrjeve shqiptare në tregjet e tyre vendase. Raporte të ndryshmendërkombëtare, përfshirë Ra­portin e Progresit nga Komisioni Evropian, vërejnëse mjedisi i biznesit për SME-të në Shqipëri ka pa­tur përmirësime të mira,veçanërisht në lidhje me regjistrimin e kompanive dhe aksesin në financa.Megjithatë, mangësi të konsiderueshme mbeten përsa i përket zhvillimit tëkapitalit njerëzor dhe kapacitetit teknologjik, duke penguar aftësinë ekompanive sh­qipëtare për të konkuruar siç duhet me SME-të e BE-së dhe t’imbijetojnë kështu konkurrencës së tregut të BE-së. Dihet se zhvillimetteknologjike vitet e fundit kanë ecur me hapa galopant dhe bizneset e vogla dhetë mesme në Shqipëri nuk kanë resurse të mjatueshme per t’u përshtatur me këtondryshime.

Kjo pasqyrohet tek produktiviteti dhe cilësia e produkteve të SME-veShqipëtare, që krahasuar me ato të BE-së lë shumë për të dëshiruar. Në këtëkontekst, zhvillimi dhe performanca e tyre, në kuadrin e hapjes së tregjeve përbën njësfidë.             Problematikae SME-veProblemetme të cilat ndeshen sipërmarrësit ShqiptarëNga disa studime qe kemi bere rezultoi se ndër problemet kryesoreme të cilat ndeshen sipërmarrësit në Shqipëri janë:Ø Nivele të larta të taksaveØ Konkurenca e pandershmeØ  Fuqia e ulët blerëse e popullsisëØ Mungesa e bashkëpunimit midis institucioneve të ndryshme publike dheprivate që mbështesin SME-tëØ Niveli i ulët i cilësisë së menaxhimit brënda kompanisë             Skemat e financimitØ Megjithëse nivelet e financimit tëSME-ve kanë ardhur nërritje, gjithsesi konsiderohet i pamjafueshëm peë të nxitur një zhvillim të shpejtë të sektorit. Për të përmirësuar klimën e financimittë SME-ve gjatëviteve të fundit janëndërmarrëdisa masa që lidhen kryesisht me futjen e skemave të garantimit të kredive për SME-të.Ø Fondete garancisv në Shqipvri janë aplikuar nëpërmjet disa projektetve tëvecanta për mbështetjen e SME-ve e kryesisht nga USAID dhe vitete fundit edhe nga UNOPS.

Ø Por këto fonde garantimi kanëqenë kufizuar vetëmnë mbështetjenme financime të fushave dhe kategorive të caktuara të SME, duke lënë jashtë pjesën më të madhe të sektorit SME. Gjithashtu SME-të dhe sidomosSME-tëe reja hasin mjaft vështirësi për të marrë kredi nga sektori bankar dhe kostoja ekredise është relativisht e lartë. Ø Kushtet që kërkojnë bankat janë jo të favorshmepër bizneset, e konkretisht kolateralii kërkuar është në nivelet nga 120 % deri në 150 %dhe interesat e kredisë janë të lartaedhe për rastet kur kërkohet kredi përinvestime në makineri e pajisje, për një periudhë afatmesme.Sipërmarrja kreativePeriudha etranzicionit ka treguar se rialokimi i burimeve në ekonomi është orientuar drejt sektoreve me produktivë, drejt atyre tëshërbimeve e brenda tij, të tregtisë,hoteleve & restoranteve. Ndërsa nga biznesikreativ kontributi është shumë i vogël dhe nuk është  i evidentuar. Industria kreative, bazohet në talentin dhe mjeshtrinëindividuale, e aftë për të prodhuar dhe punësuar njerëz dhe është pjesëpërbërëse e pronësisë intelektuale. Kjo lloj industrie në Shqipëri, kryesisht kaqenëe bazuar në zejet e traditës. Vitet e fundit në Shqipëri kanë lindur epo zhvillohen disa sektorë të rinj të industrisë së shërbimeve kreative si: prodhimi i reklamave, studiotgrafike, shërbimet kompiuterike, muzika dheshfaqjet muzikore, televizioni dhe radio, studiot e arkitekturës, të dizajnit, shtëpitë botuese, kinematografia  etj.

Marrveshja e tregtisë së lirë, si ndikon ajote SME-të në  Shqipëri?Cili është efekti I liberalizimit në kuadërtë OBT-së mbi ekonominë Shqiptare?Kjo është një pyetje e hasur shpesh nëmënyrë të hapur ose në mënyrë të nëkuptuar nga komuniteti i biznesit shqiptar.Shqipëria është anëtarësuar në OrganizatenBotërore të Tregtisë (OBT ) më 8 shtator 2000, duke synuar pjesëmarrjemë aktive të vëndit në sistemin tregtar shumëpalësh, hapjen e tregut tëbrendshëm dhe krijimin e një mjedisi më tërheqës ndaj investitorëve tëhuaj , si dhe trajtimin më të favorshëm dhe të drejtë për operatorët tregtarëvendas dhe të huaj. Nëse gjatë kësaj kohe janë arritur suksese në nënshkrimin eshumë marrëveshjeve të tregëtisë së lirë, në fushën e transporteve,infrastrukturës, këto veprime akoma nuk kanë dhënë eficiencën e duhur nëpërshpejtimin e ritmeve për vënien në efiçensë të këtij kooperimi  tregtardhe tarifor, duke zhvilluar të njëjtin proçes  liberalizimi edhe në tregune brendshëm i cili mund të sjellë energji të reja drejt zhvillimeveindustriale, kërkimeve dhe zhvillimeve  për produkte dhe biznese të rejapër eksport, zhvillimin e një ambienti të pershtatshëm për kulturën esipërmarrjes, zhvillimin e rrjeteve të biznesit, kooperimin teknollogjik dheinovacionin.Çfarë avantazhesh dhe disavantazhesh na sjelltregtia e lirë?Kapikpamje dhe debate të ndryshme lidhur me tregtinë e lirë. Si ç’do fenomenashtu dhe liberalizimi i tregtisë ka anët pozitive dhe anët negative të cilatkanë dhjetra vite që diskutohen nga ekonimistë e politikanë. Për pasojë ështëkrijuar një bindje jo e mirë, sipas së cilës tregtia e lirë është një”instrument” që na imponohet nga jashtë, dhe ne duke qenë të pafuqishëm dhe tëvarur nga ndihma ekonomike perëndimore, duhet ta pranojmë. Por nga anatjetër liberalizimi i

x

Hi!
I'm Eileen!

Would you like to get a custom essay? How about receiving a customized one?

Check it out