Inhoudsopgave Nederlanden de beeldenstorm(5). In de zomer van

Inhoudsopgave

– Inleiding

– De Nederlandse opstand

– Katholicisme, protestantisme
en calvinisme

– propaganda werkstuk

– Conclusie

– Bibliografie

 

Inleiding

Dit propaganda verslag gaat over
de katholieke kerk tijdens de Nederlandse opstand. Ik heb me vooral gericht op
de Beeldenstorm die in 1566 plaatsvond en de oorzaken en gevolgen hiervan(5).

In het jaar 1566 begon in de
Nederlanden de beeldenstorm(5). In de zomer van 1566 kwamen calvinisten bij
elkaar in Steenvoorde en hier ging het helemaal mis want hier werd een
hagenpreek gehouden. Een hagenpreek is een godsdienstige bijeenkomst in de
openlucht(8). Nadat een predikant tekeer was gegaan tegen de katholieke
beeldenverering trok een grote groep mensen naar het plaatselijke klooster(1).
Een predikant is iemand die werkt voor de protestantse kerk. Hier maakten ze
het hele interieur van de kerk kapot. In de weken hierna gebeurde dit ook in
Vlaanderen, Brabant en Holland. In heel veel klooster en kerken in deze
gebieden werden schilderijen en beelden kapotgemaakt. Waarom is dit gebeurd?
Wat zijn de oorzaken en gevolgen hiervan? Dat ga ik onderzoeken in dit verslag.

 

Katholicisme,
protestantisme en calvinisme

Katholieken zijn aanhangers van
het rooms-katholieke geloof. De kerk is hiërarchisch ingedeeld. Dit houdt in
dat het een soort piramidevorm heeft(6). De paus staat dan bovenaan omdat hij
de baas is van de kerk. Onder de paus staan dan de priesters en bisschoppen.
Het heilige boek van de kerk is de bijbel. Je hebt het oude en het nieuwe
testament. Het nieuwe testament gaat over het leven van jezus. Het oude
testament gaat over de geschiedenis van het joodse volk en van Israël(3) .
Kenmerkend aan de katholieke kerk is dat er in de kerk veel beelden en
schilderijen zijn. Het is een kerk met veel pracht en praal. Ook staat de
altaar centraal in de kerk. In de 16e eeuw kregen mensen kritiek op
de kerk. Erasmus was zo iemand die kritiek had. Hij was voor een terugkeer van
het zuivere geloof. Hij was tegen heiligenverering, bedevaarten en heiligenbeelden
Een nog fanatiekere hervormer was Luther. Hij was ook tegen aflaten. Van der
Geugten et al (2012) beschrijft: “Als je een aflaat hebt wordt daarmee de
plicht om te boeten in het vagevuur geheel of gedeeltelijk kwijtgescholden”
(p.73). Eerst kon je alleen een aflaat krijgen als je iets goeds deed zoals een
pelgrimstocht maken. Later kon je zelfs aflaten kopen. Van het geld dat de
katholieke kerk kreeg aan aflaten werd voor de bouw van de Sint Pieterskerk
gebruikt. Luther wilde ook terug naar het pure geloof. Er ontstonden 2 groepen
de protestanten en de rooms-katholieken. De rooms-katholieken bleven trouw aan
de paus. Na Luther kwamen er meer hervormers zoals Calvijn. Uit de ideeën van Calvijn
ontstond het calvinisme. Calvijn was een Fransman die aan de universiteit van
Parijs is opgeleid tot humanistisch geleerd. Humanisten zijn geleerden die de
klassieke cultuur bestudeerden. Het protestantisme en calvinisme hebben allebei
een sobere kerk waar alles draait om het pure geloof. Er staan hier dus geen
beelden in de kerk. Toch zitten er wel verschillen tussen Luther en Calvijn
want Calvijn stelde nog nadrukkelijker dat de mens zondig en slecht is. Terwijl
Luther leerde dat geloven een mens kon redden, dacht Calvijn dat vanaf het
begin vaststond wie naar de hel ging en wie naar de hemel ging. Ook stond
Luther helemaal aan de kant van de vorsten. Hij vond dat zij het geloof van de
onderdanen moesten bepalen. Omdat er tussen het katholicisme, protestantisme en
calvinisme zoveel verschil zit hebben ze verschillende meningen en denken ze
anders over dingen. Hierdoor ontstaan er problemen en conflicten. Door de
reformatie kwamen er dus godsdienstoorlogen. Het gevolg van de beeldenstorm is
uiteindelijk dat de groepen nog meer gaan splitsen van elkaar. Ze groeien
steeds verder uit elkaar. Het doel van de beeldenstorm voor de protestanten is
dat wraak willen nemen op de katholieken. De katholieken deden aan inquisitie(ketterij)
en daar hebben ze veel protestanten mee vermoord. Ook wilden de protestanten
dat er alleen maar het protestantisme er was. Filips II is een katholieke
leider. Hij wilde dus dat zijn volk ook katholiek is. Alleen door de reformatie
zijn er ook aanhangers van het protestantisme en calvinisme. De paus is er dus
niet mee eens dat ze in opstand komen tegen Filips II want hij is ook
katholiek.

 

De
Nederlandse Opstand

De Nederlandse opstand was van
1568 tot 1648(2). Dit was in het tijdperk van de vroegmoderne tijd(1). Filips
II bestuurde de Nederlanden vanuit Spanje. Hij had meerdere landvoogdes die
voor hem het land bestuurden. Een daarvan was Margaretha van Parma. Ze werd
geholpen door verschillende edelen. Alleen werden zij steeds ontevredener omdat
ze minder te doen hadden en steeds minder macht kregen. Ook waren ze het er
niet mee eens dat de protestanten zo erg gestraft werden. In 1566 gingen er een
paar edelen naar Margaretha om ervoor te zorgen dat de straffen van de protestanten
minder werden. Zij was hiermee naar Filips II gegaan. De landvoogdes was zo
geïntimideerd door de edelen dat ze de kettervervolgingen stopzette. Hierdoor
durfden de calvinisten in de zomer van 1566 een hagenpreek te maken. Nadat een
predikant tekeer was gegaan tegen de katholieke beeldenverering trokken veel
mensen naar kloosters of kerken. Dit gebeurde op meer plekken in de
Nederlanden. Dit werd de beeldenstorm genoemd. Filips II stuurde de hertog van
Alva naar de Nederlanden om orde op zaken te stellen. Hij vormde een leger
waarmee hij in 1568 de Nederlanden binnenviel. Heel veel mensen vluchtten uit
de Nederlanden zoals ook Willem van Oranje. Willem van Oranje was de
belangrijkste hoge edelman in de Nederlanden. Hij vormde in Duitsland een leger
waarmee hij in 1568 de Nederlanden binnenviel. Daarmee begon de Nederlandse
opstand. De aanval van Willem mislukte. De hertog van Alva bleef het machtigst
in de Nederlanden. In 1572 veroverden protestanten Den Driel. Hierna sloten
veel mensen zich aan bij de Nederlandse opstand. Er waren veel gevechten en
veroveringen. Het geld van de Spanjaarden raakte op en ze moesten zich
terugtrekken. Bij de slag van Heiligerlee begon de opstand tegen Spanje. De
Unie van Utrecht zet Filips II uiteindelijk af. In 1648 sloten Spanje en de
Republiek de vrede van Münster. Ze besluiten uiteindelijk om zonder een
landsheer door te gaan en een republiek te worden. Een republiek is een staat
zonder vorst aan het hoofd(7).

 

Propaganda
werkstuk

Ik heb als propagandawerkstuk
een affiche gemaakt. Een affiche is een soort poster met een boodschap erop. Ik
heb geprobeerd om de poster in het dezelfde soort Nederlands te schrijven als
hoe de mensen schreven in die tijd. Alleen is het moeilijk om woorden te
gebruiken die specifiek uit die tijd komen. Ook is het moeilijk deze woorden te
vinden. Ik heb ook een kruis op het affiche afgebeeld omdat katholieken altijd
van pracht en praal houden en dus ook veel kruisen gebruiken. Het doel van mijn
affiche is dat uiteindelijk de beeldenstorm ophoudt. Maar eerst proberen ze met
de poster mensen naar het kerkplein in Utrecht te halen. Om vervolgens de
mensen er van te overtuigen dat de beeldenstorm moet stoppen. Ook willen ze
niet dat de katholieke cultuur in gevaar komt door het calvinisme en
protestantisme. Want door de beeldenstorm worden ook veel katholieke beelden en
schilderijen kapotgemaakt en dat wilden ze natuurlijk niet want dan verdwijnt
de katholieke cultuur. Dit wordt verteld door Frederik Schenck van Toutenburg.
Dit was een aartsbisschop uit die tijd. Een affiche is een vorm van propaganda.
Propaganda is een reclame van ideeën of ook wel een poging om medestanders voor
je standpunt te vinden. Dit doe je dan door bijvoorbeeld door een affiche. Bij
propaganda is het altijd lastig om te weten in welke propaganda je moet
geloven. Omdat er altijd voor- en tegenstanders zijn. Dit is bij mijn affiche
ook het geval want hier wordt alleen verteld dat de beeldenstorm moet stoppen
maar hoor je niks van de andere kant van het verhaal. Vaak worden er ook dingen
herhaald zodat mensen er op een gegeven moment in moeten gaan geloven omdat ze
het zo vaak horen.

 

 

 

Conclusie

 

 

 

 

bibliografie

 

 

  

 

1) geschiedeniswerkplaats Tweede
Fase Havo

2) https://www.youtube.com/user/JORTgeschiedenis

3) https://www.statenvertaling.net/oude-testament.html

4) https://www.statenvertaling.net/nieuwe-testament.html

5) https://historiek.net/beeldenstorm-nederland-1566/61124/

6) http://www.encyclo.nl/begrip/hiërarchie

7) http://www.encyclo.nl/begrip/republiek

Author: